د.وەلی مەحمود

ئامادەکاریی بۆ دوای کشانەوەی ئەمریکا

  2022-01-10 16:00      57 جار بینراوە        کۆمێنت

پ. د. وەلی مەحمود حەمەد*

لە ساڵی 1991 ئەمریکا و هاوپەیمانانی شەڕی کەنداویان بردەوە و عیراقیان شکاند و لە کوێت دەریان کرد، عیراق بە تەواوی تەسلیم بوو، ملکەچی هەموو مەرجەکان بوو. دوای ئەوە لە باشوور و تا رادەیەک ناوەڕاستی عیراق و کوردستان راپەرینێکی گەورە روویدا.

ئەمریکا و هاوپەیمانانی بەرنامەیان نەبوو رژێمەکە بگۆڕن، بۆیە رێگەیان بە هێزەکانی عیراق دا کە راپەڕینی ناوەڕاست و خواروو سەرکوت بکەن و شارە گەورەکانی کوردستانیش بگرنەوە.

ئەگەر پاراستن و پشتگیریی نێودەوڵەتی بۆ هەرێم نەبوایە لە کۆڕەوەکەدا رژێمی بەعس گەورەترین زیانی پێدەگەیاندین.

تاساڵی 2003 بەهەر شێوەیەک بێت پارێزراو بووین، بەڵام دوای ئەوە بڕیاریان دا کە رژێمەکە بڕوخێنن، چونکە پێیان وابوو مانەوەی بەو شێوەیە زیانیان لێدەدات. لەمە بەدواوە دەستیان کرد بە مامەڵەکردن لەگەڵ عیراق، بە لەبەرچاوگرتنی دۆخی هەرێم، بەڵام کە ریفراندۆممان کرد و گوێمان لێ رانەگرتن، سەنگ و قورساییمان لاواز بوو.

سیاسەتی ئەمریکا هەرگیز بۆ رزگارکردن و خۆشگوزەرانی و چەسپاندنی دیموکراسی نییە و تەنیا لە بیری بەرژەوەندییەکانی خۆیدایە.

بە هۆکاری ئەوەی عیراق و حکومەتی هەرێم، تووشی چەندین گرفت و قەیران هاتووە، بۆیە پایەکانی حکومڕانی لەرزۆکن و جێگەی متمانەی زۆرینەی خەڵک نین.

حکومەتی ناوەند زۆر لەژێر هەژموونی دەرەکیدایە، ئەمەش بە واتای ئەوە دێت کە ئەمریکا بەرژەوەندییەکانی لەژێر هەڕەشەدایە.

دەستی دەرەکی لەسەر هەرێمیش هەیە و کاریگەریی بەردەوامیان هەیە بۆ لاوازکردنی.

هەر کەسێک سیاسی بێت و پێی وابێت کە دراوسێکانمان پێیان خۆشە ئەم قەوارەیەی کوردستان باڵا بکات، ئەوا هیچ لە سیاسەت و بەرژەوەندیەکانی وڵاتان نازانێت.

ئێمە لە کوردستان، دەیان کێشەی دەستووریمان لەگەڵ ناوەند یەکلایی نەبۆتەوە، پەیوەندیەکانیشمان لاوازن، پەیوەندی نێوان زۆربەی حزبەکانی هەرێمیش لاواز و بێ بناغەن.

بەشێکی خەڵک متمانەی بە دەسەڵات لە ئاستێکی نزمدایە، دوایین هەڵبژاردن دەریخست کە چۆن چوونە سندوقەکانی دەنگدان. کاندیدی وا هەبووە خۆی پاڵاوتووە، خەڵک هەر نەیانناسیوە، بەڵام چونکە لە حزب و لایەنەکانی ناو دەسەڵات بێزار بوون دەنگیان پێداوە وەکو ئۆپۆزسیۆن و بە دەنگێکی زۆریش دەرچووە.

چەندین قەیران بەرۆکی گرتووین دارایی، سەربازیی، تەندروستی، بێمتمانەیی فەوزای‌ میدیایی‌، گەندەڵی، ئەگەر ئەمریکا کشایەوە، ئایا بەغدا بە هاوکاری و هەماهەنگی و پاڵپشتی ئیقلیمی، جێپێی ئەم قەوارەیەی کوردستان لەق ناکەن؟ کشانەوەیان لە ئەفغانستان جێی سەرنجە، دوور نییە لێرەش رووبدات، بەڵام بە سیناریۆیەکی تر.

ئەگەر ئەوە رووبدات کارەساتی گەورە دەبێت، چونکە بەشێک لە بەرپرسانی ئەم هەرێمە خەریکی کاری خزمەتگوزاری راستەقینە نەبوون بۆ خەڵک.

حاڵەتێکی دەروونیی وا لەلای خەڵک دروستبووە، پێیان وایە هەر کەس ببێتە حاكم و بەرپرسی ئەم هەرێمە، لەوەی ئێستا باشترە.

پێویستە لەسەر سەرۆکایەتی هەرێم و سەرجەم حزبەکانی بەشدار لە پێکهێنانی حکومەتی بەغدا و کوردستان، بکەونە گفتوگۆ لەگەڵ خەڵک، لەوانەیە ئەوەی بە گفتوگۆ بەدەستی دەهێنیت زۆر باشتر بێت لەوەی بە گوشار وەریبگریت.

دەبێت لەناو خۆمان گرفتەکانمان چارەسەربکەین و بەدوای ئەوەدا بچین کە گرنگن و رێچکەی دروستکردنی متمانە بن.

دەبێت رێگە بە توێژەران و مامۆستایانی زانکۆش بدرێت هاوکاربن بە بیری زانستی، بۆ چەسپاندنی مافەکانی میللەتەکەمان.

کشانەوە و جێهێشتنی ئەمریکا لە عیراق و کوردستان بە هەند وەربگرین و بتوانین لەسەر پێی خۆمان بوەستین لە هەر پێشهاتێك کە رووبدات.

*سەرۆکی زانکۆی کۆیە

وتاری زیاتر



نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو