د.سەردار عەزیز

ماکرۆن... فریادڕەسێکی نەرم

  2020-09-07 15:22      281 جار بینراوە        کۆمێنت

سەردانی لەپڕی ماکرۆن بۆ بەیروت پاش تەقینەوەکە، ئەگەر تەقینەوەکە نەبوایە، ئەوا لە یەکی مانگی ئەیلولدا روویدەدا، سەد ساڵ پێش ئەو رۆژە، لوبنان لەلایەن فەرەنسییەکانەوە دروستکرا. وەک هەر دەوڵەتێکی تری دروستکراوی ناوچەکە، سەرتاپا مێژووی بریتی بووە لەخوێن و ئاوارەیی و شکست و قەیران. 
کاتێک ڕۆژانی پێشوو ماکرۆن جارێکی تر، سەردانی بەیروتی کردەوە، لەفڕۆکەکەدا بەپەیامنێری گۆڤاری پۆلیتیکۆی وت: نوێ (هێزی نوێ) کاتێکی سەختی هەیە بۆ ئەوەی سەرهەڵبدات، هەروەها هێزە کۆنەکان بەرگە دەگرن. دەبێت رێگایەک لەنێوانیادا بدۆزینەوە، من هەوڵی ئەوە ئەدەم. قسەکەی ماکرۆن دەگەڕێتەوە بۆ بیرمەندو چالاکوانی ئیتالی ئەنتۆنیو گرامشی. لە سییەکان گرامشی لەبەندیخانەی فاشیستەکانی ئیتالیادابوو. بەڵام دیدی گرامشی وەهابوو کە لەنێوان نوێی لاوازو کۆنی بەرگرییکەردا، دیاردەی نەخۆش و سەقەت دەردەکەوێت. ماکرۆن بەپێچەوانەوە دەیەوێت ئەو دیاردە نەخۆشە بگۆرێت و خۆی لەنێوان نوێی و کۆندا دەرکەوێت. 
ماکرۆن لە بەیروت فەیروزی بینی و لەعیراقیش حەزی بەوەبوو کە سیستانی ببینێت. بۆ ئەو فەیروزو سیستانی یەك رۆڵ دەبینن، ئەویش گەیشتنە بەدەسەڵات و سیمبولەکانی تر، جگە لەدەسەڵات و سیمبولە فەرمییەکان. رەنگە کاریگەری بۆردیوبێت، کەهێندە لە فەرەنسا سیمبول گرنگ. لەڕێی سیمبولەوە گەیشتن بەپانتایی تر لە ئەم کۆمەڵگایانەو گەیاندنی پەیامی جیاوازتر. چونکە ماکرۆن لەوە بەئاگایە کە نوخبەی سیاسی ناوچەکە، نە نوێنەرایەتی خەڵك دەکەن و نە توانای ئەوەیان هەیە کە خزمەت بەخەونەکانی ئەو بکەن.
ماکرۆن بەهەموو پێوەرێک نایەوێت سیاسییەکی ئاسایی بێت، بەتایبەتی لەئاستی رەفتارو گوتاردا. بەگشتی وەها ناسراوە کە دژایەتی لەخیتابەکانیدا هەیە، زۆر وتەی فەیلەسوفان بەکاردەهێت، خۆی خوێندکاری فەلسەفە بووە لای فەیلەسوفی فەرەنسی پۆل ریکۆر. هەروەها ماکرۆن دەیەوێت لەئەو بەرانەی کە لەناوەوەی فەرەنساو دەرەوەدا بوونیان هەیە یاریی و هاوسەنگی بکات.
ماکرۆن لەباوک و دایکێکی دوکتۆرەوە دێتە دونیاوە. خەونی ئەوەبوو کە لە ئیکۆل نۆرمال بخوێنێت، بەڵام لەساینس پوا درێژەی بەخوێندن دا. هەردوو لەناوەندە باڵاکانی خوێندنن لەفەرەنسا. لەساڵی ١٩٩٩ فرانچۆی دۆسی بە پۆل ریکۆری دەناسێنێت. ئەو کاتە ریکۆر بەدوای هاوکارێکدا دەگەرا هەتا لەپرۆژەی یادەوەری، مێژوو، بێئاگایی هاوکاری بێت. ماکرۆن لێرەوە دەستی گەیشت بەگۆڤاری Espirt. لێرەوە ڕێچکەی ئەو بۆ دونیای دەسەڵات و پارەو بانک و سیاسەت دەست پێدەکات. وەک نەریتی باوی فەرەنسی هەموو ئەمانە لەڕێگای تۆڕی کۆمەڵایەتی و ناسراوی و نزیکی و بەیەکناساندن و هاودیدی و ئەمانەوە بەڕێوەدەچێت.
ڕێبازی ماکرۆن لەژیانیدا وەهایە کە کاتێک بەیارمەتی کەسێک دەگاتە شوێنێک. لەوێدا دەمێنێتەوە هەتا دۆستایەتی و تۆڕی پەیوەندی دروست دەکات هەتا بڕوات بەرەو ئاستێکی باڵا تر. وەک دەبینیت لەتەمەنێکی کەمدا، چەندین قۆناغی جیاوازی بڕیوەو هەموو ئەمانەی وەک سەرمایە ( جارێکی تر دیدی بۆردۆیی بۆ شێوازە جیاوازەکانی سەرمایە) بەکارهێناوە، بەتایبەتی کاتێک لەساڵی ٢٠١٦ جوڵانەوەکەی دروستکرد بەناوی en marche 
ماکرۆن وەهای خۆی نمایش دەکات کە ڕابوردووی نییە، بەڵکو کەسێکە کە هەمووان کۆدەکاتەوە، بە چەپ و ڕاست، خۆی خاوەنی شارەزایی و توانایە، بۆیە تەنانەت لەسیستەمێکی وەهادا پلان و پرۆگرامیشت ناوێت. ئەم خەسڵەتەی ماکرۆن لەگەڵ سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا تەبای دەکات، بەوەی ئەوانیش خۆیان وەها دەبینن کە کەسانێکن لەسەرەوەی سیستەم و پلان و پرۆگرامەوە، بەڵکو هەموو شتێک لەئەواندا کۆبووەتەوە. بەشێکی زۆری سیاسیەکانی دونیای ئێمە لەقوڕاوێکی خەستی وەهم و بێئاگاییدا دەژین. ئەم خود ئەڤینیەی ماکرۆن هاوشێوەیانە. ڕەنگە ئەم دۆخە دەروونییە یەکێک بێت لەپاڵنەرە سەرەکییەکانی ماکرۆن بۆ هاتنی بۆ رۆژهەڵات. لەڕۆژهەڵات ماکرۆن وەک فریادەرس و ڕزگارکەرو جیاوازو باڵا دەبینرێت. ئەویش خۆی ئەوەی دەوێت، چونکە لە فەرەنسا کەس وەهای نابینێت، هەرچەندە هەڵبژاردنەکانی فەرەنسا نزیکەی دوو ساڵی ماوە، بەڵام قەیرانەکان و هەڵکشانی حزبە فاشیستەکەی بنەماڵەی لوپێن ئالنگاری زۆری بۆ دروستدەکات. 
پێشتر ماکرۆن هەوڵی کاری گەورەی داوە، بەهێنانی روسیا بۆ ناو پانتایی ئەوروپی، هەوڵی بۆ بەیەکگەیاندنی ئێران و ئەمریکا، بەتایبەت هەوڵی بۆ رووبەڕووکردنەوەی ترەمپ و رۆحانی، بەڵام ئەم هەوڵانە هەموویان بێ ئەنجام بوون.
ئایا چۆن لە ماکرۆن بنواڕین؟
یەکەم، لەماندووبون و کشانەوەی ئەمریکادا لەناوچەکە، هێزە کۆنەکانی ناوچەکە، لەهەوڵی ئەوەدان کە جارێکی تر وەبەرهێنان بکەن لەسەر میراتە کۆلۆنیالیزمییەکەیان. ئەم دیدە بۆ تورک و ئێران و فەرەنساو بەریتانیاش راستە، بەم پێیە سەرباری ڕەهەندی کەسیی، بۆشاییەک لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەیە لەئاستی ئامادەیی زلهێز، کە ئەوانیتر داوەت دەکات بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییە.
دووەم، چاوەڕوانکراوە، لەئەنجامی هەوڵدان بۆ پڕکردنەوە یان سوودبینین لەم بۆشاییە، هێزەکان کێبڕکێ یان ململانێی یەکتر بکەن. ئەمە یەکێک لەخەسڵەتەکانی سەردەمی داهاتوو دیاریدەکات. ئەگەر نیزامی لیبرالی جیهانی لەقەیراندا بێت، ئەوا ئەوەی دێت هێشتا روون نییە، ئایا لیبرال دەتوانێت خۆی نوێ بکاتەوە، یان دەگوێزینەوە بۆ جۆرە سیستەمێکی تر؟ لەم نێوانەدا، ئێمە جارێكی تر بەشێوازێکی تر لەئاستی جیهانیدا لەدۆخێکی گرامشیانەیین: نە کۆنەکان بەتەواوی دەڕۆن و نە نوێ بە تەواوی جێگەی دەگرێتەوە. فەرەنسا ناتوانێت سیستەم دابڕێژێت، بەڵکو لەم دۆخەدا یاریی دەکات. چەمکی یاریی زۆر گرنگە کە بە باشی لێی تێبگەین. لێرەدا نازانم چەندێک خوێنەران بەتێزەکانی ناش و ئەوانیتر شارەزان؟
سێیەم، فەرەنسا بەهێزێکی نەرمی سنووردار دەمێنێتەوە. ئەمە کێشەی هەموو ئەوروپایە. بەبێ بوونی سوپاو توانای بەکارهێنانی ئەستەمە بتوانرێت بەباشی لەسەردەمی نوێدا، بەتایبەتی لەجێگایەکی وەک رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، یاریی بکرێت. 
چوارهەم، کاتێک مەبەستی فەرەنسا یارییە، ئەوا هەوڵی جیاوازبوون دەدات بۆئەوەی دەرفەت بۆ خۆی دروستبکات، بەڵام ئەم جیاوازبوونە کاتێک لەگەڵ ئەمریکادا بەریەک دەکەوێت، پەرچەکرداری خراپی دەبێت. وەک لەکەیسی حزبواللەی لوبنانیدا بینیمان. فەرەنسا دەبێت لەگەڵ ئەمریکا هاوپەیمان بێت ئەگەر دەیەوێت کاریگەری هەبێت، بەبێ بوونی هێزێکی وەها لەپشتەوە کاریگەری فەرەنسا سنووردار دەبێت. دیارە دژە ئەمریکایی لەفەرەنسا مێژوویەکی کۆنی هەیەو زۆربەی زۆری بیرو فیکریی فەرەنسی لەسەر ئەم بنەمایە دروستبووە. 
بۆ کورد چی گرنگە: سەردەمی پشێویی بەڕێوەیە. لە پشێوییدا دەرفەت و مەترسیش بوونی هەیە. کورد ناتوانێت بەخێرایی هاوپەیمانی دروستبکات و پەیوەندییەکانی بگۆڕێت.

وتاری زیاتر

بۆ کۆچ؟‬ د.سەردار عەزیز
2021-11-13 21:32      117 جار بینراوە


بۆچی سەربەخۆکان سەرنەکەوتن؟‬ د.سەردار عەزیز
2021-10-16 17:57      125 جار بینراوە

قەیرانەکانی خێزانی کوردی‬ د.سەردار عەزیز
2021-09-16 13:36      199 جار بینراوە

ناین ئیلێڤن ٩١١‬ د.سەردار عەزیز
2021-09-11 17:27      747 جار بینراوە


کۆمیونیزم و جیهادیزم لەگوند‬ د.سەردار عەزیز
2021-08-27 11:18      146 جار بینراوە

کەوتنی کابول ‬ د.سەردار عەزیز
2021-08-16 19:04      565 جار بینراوە



تڕەکەڵەکی کازمی‬ د.سەردار عەزیز
2021-07-24 15:40      411 جار بینراوە

تارماییەکانی مەکگۆرک‬ د.سەردار عەزیز
2021-07-17 19:27      757 جار بینراوە


ئەردۆگان و یاریی کورد‬ د.سەردار عەزیز
2021-07-10 17:15      404 جار بینراوە

پاش ئەوروپا‬ د.سەردار عەزیز
2021-07-10 10:08      229 جار بینراوە


بایدن و ئەردۆگان پاش دیدار‬ د.سەردار عەزیز
2021-06-18 13:53      134 جار بینراوە

بایدن و ئەردۆگان‬ د.سەردار عەزیز
2021-06-09 10:10      195 جار بینراوە



ئایا خاکی کوردستان فرۆشراوە؟‬ د.سەردار عەزیز
2021-06-02 18:57      178 جار بینراوە

جەمشیدو مەعریفەی بێ رێچکە‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-31 14:48      259 جار بینراوە

نەفرەتی بێدەوڵەتیی!‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-29 17:57      169 جار بینراوە

ئایا مەترسی لەئارادایە؟‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-22 17:55      174 جار بینراوە


دەستوورێک بۆ هەرێم؟!‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-10 14:31      197 جار بینراوە

سەما لە سەردەمی بازاڕدا‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-03 15:14      174 جار بینراوە

بایدن و جینۆسایدی ئەرمەنی؟‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-01 16:30      151 جار بینراوە

قەیرانی گەشە لە کوردستان‬ د.سەردار عەزیز
2021-04-26 18:41      264 جار بینراوە


نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو