د.سەردار عەزیز

دەربارەی ئەمریکای بایدن

  2020-08-21 13:23      198 جار بینراوە        کۆمێنت

جاران کورد حەماسەتی زۆربوو بۆ هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا، ئێستا پرسەکە وەها نابینرێت. ئایا ئەم بایەخپێنەدانە دەرخەری چیە؟ لەکاتێکدا ڕۆڵی ئەمریکا لەگەڵ کورددا، فراوان و زیاتر بووە؟ ئایا کورد بێتاقەت بوو لە ئەم هەموو سەرکردە نوێیە؟ یان ئیدارەی ترەمپ هەموو دۆخەکەی گۆڕی؟ یان سەرقاڵی ئەمریکا بەخۆیەوە، وەهای لێکردووە سیحرەکەی جارانی نەمێنێت؟.
نەوەی کۆنی سیاسی کوردی دیدێکی پیلانیان هەبوو بەرامبەر ئەمریکا. مەبەستم لەدیدی پیلانی ئەوەیە کە ئەمریکا دەتوانێت هەموو شتێک بکات و هەرشتێک ئەمریکا نەیەوێت ناکرێت. ئەم دیدە ڕەنگە لای نەوەی نوێ نەبێت. لەهەمانکاتدا ئەمریکا ئێستا وەک جاران وڵاتێکی دووری نەزانراو نییە، ئەمەش وەهای لێکردووە کە لای خەڵکی سیحری کەمبێتەوە.
بەڵام وەک زۆر لەجیوپۆلەتیستە ناسراوەکان جەختی لەسەر دەکەنەوە، گەر بتەوێت لەم سەدەیە تێبگەیت دەبێت چاودێری سیاسەتی ئەمریکی بکەیت. 
ئەوەی ئەمڕۆ لەدونیادا دەگوزەرێت: یان ڕاستەوخۆ لەژێر کاریگەری دەسەڵاتی ئەمریکیدا دەگوزەرێت یان لەئەنجامی ئەو بۆشاییەی کە ئەمریکا دروستی کردووە. بۆ کورد ئەمریکا لە سی ساڵی رابوردودا گرنگ بووەو ئەگەر هەر گۆڕانکارییەک بەسەر هەڵوێست و پێگەو ڕۆڵیدا بێت لەناوچەکە، ئەوا کاریگەری دەبێت لەسەر کورد لەهەموو ساتێکی تر زیاتر لەمێژوودا.
هەڵبژاردنی ئەمجارەی ئەمریکا لەچەند روویەکەوە جیاوازە، یەکەم، لەساتەوەختێکی تەواو تایبەتدا روودەدات، بەهۆی کۆرۆناوە. دووەم، ئەمریکا لەهەموو ساتێکی تر زیاتر سەرقاڵی خۆیەتی. سیێەم، جەمسەرگیریی لەئەمریکادا گەیشتووەتە ئاستێکی بێوێنە. چوارهەم، دونیا وەک چەند دەیەی ڕابوردوو نییە کە ئەمریکا یەکەمی بێ ڕکەبەر بێت.
ئێستا دوو کەس کاندیدن بۆ سەرۆکایەتی، وەک کومیدی ناسراو ترێڤەر نوا وتی: بەهەردووکیانەوە نزیکەی ٢٠٠ ساڵ تەمەنیانە، ئەمە لەکاتێکدایە کە لاوانی ئەمریکی لەهەموو ساتێکی تر زیاتر سیاسی ترن و ئەوە نەوەیەی کە لە دوو هەزارەکان لەدایکبووە، گروپێکی خاوەن دیدو دونیابینی تایبەتن.
هەردوو کاندید بۆ خەڵكی کورد ناسراون. ڕەنگە ئەمەش هۆکارێکی تری کەمتەرخەمی بێت، بەرامبەر هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا. دۆناڵ ترەمپ بەڕای زۆرینەی ئەوانەی ڕایان لەسەری هەیە کەسێکی دیماگۆجە. دیماگۆج ئەو کەسەیە کە پەنا دەباتە بەر وروژانی هەست و سۆزی ئەوانیتر بۆ ئەوەی بەسەریاندا زاڵ بێت لەبری پەیوەندی و مامەڵەی عەقڵانی.
هەرچەندە لەبنەڕەتدا دیماگۆج بەمانای جۆرێک لەکەسایەتی نەدەهات، بەڵکو تەنها شێوازێکی مامەڵەی سیاسی بوو. بەڵام ئەمڕۆ زیاتر بۆ جۆرێکی تایبەت لەسیاسی بەکاردێت. لەهەمانکاتدا دیماگۆج هەمیشە ئەو دۆخە بووە کە ئەوانەی ڕەخنەیان لەدیموکراسی هەبووە، وەک چەمکێک بەکاریانهێناوە بۆ ڕەخنەکردنی دیموکراسی. چونکە دیموکراسی مامەڵەیە لەگەڵ جەماوەردا، ئەوا دیماگۆج، هەمیشە مەترسییە، بەتایبەتی لەسەردەمێکدا کە وتنی ڕاستی بووەتە عەیبە. دونیای سیاسەتی کوردی پڕیەتی لەدیماگۆج، خەڵکانێک کە وروژان و سۆزو لەخشتەبردن بەکاردەبەن بۆ گەیشتن بەمەبەستیان. 
کۆتایی هاتنی دیماگۆجیەت، ڕەنگە یەکەم گۆڕانکاری بێت لەدۆخی سیاسەتی ئەمریکیدا، ئەگەر بێتوو جۆ بایدن هەڵبژاردنەکان بباتەوە. بایدن خاوەن کەسایەتیەکی تراژیدیە. تەمەنی کاری سیاسی نزیکەی نیو سەدەیە. ترەمپ بە بایدنی خەواڵو ناوی دەبات. نەک هەر ئەو، هەندێک لەوانەی کە لێشیەوە نزیکن وەهای وەسفی دەکەن کە بەباشی شتەکانی لەبیر نییە. بایدن لەسەرووی حەفتا ساڵەوەیە. لەتەمەنی سیاسیدا چەندین جار شکستی هێناوە، بەڵام ڕەنگە ئەوەی زیاتر کاریگەری لەسەری دانابێت ژیانی خێزانییەتی. جۆ هاوسەرەکەیی و دوو منداڵی لەتەمەنی منداڵیدا لە دەستدا. ئەمەش وەهای لێکرد کە هەموو ڕۆژێک لە واشنتۆنەوە بەشەمەندەفەر سەفەر بکاتەوە بۆ ماڵەوە لە دێلاوەر بۆ ئەوەی مناڵەکانی ببینیت. ئەم عادەتەی هەتا ساڵی ٢٠٠٨ درێژەی هەبوو. وەک ڕۆژنامەنوسێکی ڕۆژنامەی فاینانشاڵ تایمز حیسابی کردوە بایدن ٢١ هەزار کاتژمێری لەشەمەندەفەردا بەسەر بردووە. هەموو ئەوانەی لە ئەو هێلەدا کاردەکەن دەیناسن. دۆست و ڕەخنەگرانی بایدن لەسەر ئەوە کۆکن کە بایدن سەر بەسەردەمێکی ترە. دونیای ئەو دونیایەکی بەسەرچووە. ئەمریکای ئەمڕۆ تەواو گۆڕاوە.
هەندێک وەهای دەبینن کە ئەوەی بایدن دەبێت بیکات یان دەیکات ئەوەیە کە ئەمریکا دەگەڕێنێتەوە بۆ ڕۆژگاری سەردەمی ئۆباما. بەڵام زۆرێک گومانیان هەیە لەسەرکەوتنی ئەم هەوڵی گەڕانەوەیە، نە ئەمریکاو نە دونیا، وەک سەردەمی ئۆباما نییە. چین وڵاتێکی زۆر بەهێزترە، وەک هەندێک چاودێر بڕوایان وەهایە کە لەململانێی چین و ئەمریکادا، هەردوو سوودمەندن، بۆیە پەیوەندی هاوکارییانە ڕەنگە سەردەمی بەسەرچووبێت. هەرچەندە بایدن وەها خۆی دەردەخات کە توندە لەسەر چین. ئەمەش دەرخەری ئەوەیە کە چین بەباشی لەلایەن کۆمەڵگای ئەمریکییەوە وێنا ناکرێت. 
بایدن پێویست ناکات کوردی پێبناسێنیت ئەو دەمێکە کورد دەناسێت و پشتیوانیانە. دیدی ئەو بۆ پەیوەندی نێودەوڵەتی لەسەر بنەمای کەسایەتییە، ڕەنگە ئەمە بۆ پرسی بەدەزگاییکردنی پرسی کورد، ڕۆڵێکی نەرێنی ببینێت. بن ڕۆدس بەوردی باسی ئەم پرسە ئەکات لەکتێبەکەیدا. ڕەنگە ئەمە لەو خەسڵەتەی بایدنەوە سەرچاوەی گرتبێت کە دەڵێن کەسێکی کۆمەڵایەتییە. ئەم کۆمەڵایەتییبونەوەی بەزەقی دەردەکەوت لەسەردەمی ئۆبامادا، چونکە ئۆباما وەک ڕۆشنبیرێک لەئاستی کۆمەڵایەتیدا لاوازبوو. لەڕوانگەی گشتییەوە بایدن هەوڵدەدات ڕێککەوتنی ئەتۆمی ئێران و ئەمریکا زیندووبکاتەوە، لەئاستی جیهاندا بەرەیەک بۆ ڕوبەڕوبونەوەی کۆرۆنا پێکبهێنێت. بەڵام ئەوەی ڕوونەو دەبێتە فشارێک لەسەری ئەوەیە کە چۆن سیاسەتی دەرەوە بەدیدی بەرژەوەندی خەڵکی ئەمریکا دابڕێژێتەوە. ئەمە یەکێکە لەو دیاردانەی کە ترەمپ لەسیاسەتی ئەمریکیدا چەسپاندی.
وەک چاودێران دەیبینن، رەنگە رۆڵی بایدن زیاتر رەمزیی بێت وەک سەرۆک. هەرچەندە سەرۆکی ئەمریکی وەها دەردەکەوێت کە بەهێزە، بەڵام لەڕاستیدا وەها نییە. دیارە بەهێزی ئەمریکا وەها دەکات کە سەرۆکی ئەمریکی بەهێز دەربکەوێت، ئەگینا سەرۆکی ئەمریکی هەمیشە دوو پەرلەمان چاودێرین، میدیای پارتیزانی، بەرژەوەندیییە تایبەتەکان، دۆخی جیهانی و زۆر ڕێگریی تر. لەسیستەمی پەرلەمانیدا سەرۆک وەزیران زۆرجار سەرۆکی دەسەڵاتی جێبەجێکردنەو بەهێزترین پارتی سیاسیش لەپەرلەمان پاڵپشتیەتی، بەو جۆرە فشاری کەمتر لەسەرە. بەڵام هێشتا دەبێت ئەوە لەیاد نەکەین دۆڕانی مستەر ترەمپ گەرەنتیی نییە.


وتاری زیاتر

بۆ کۆچ؟‬ د.سەردار عەزیز
2021-11-13 21:32      117 جار بینراوە


بۆچی سەربەخۆکان سەرنەکەوتن؟‬ د.سەردار عەزیز
2021-10-16 17:57      125 جار بینراوە

قەیرانەکانی خێزانی کوردی‬ د.سەردار عەزیز
2021-09-16 13:36      199 جار بینراوە

ناین ئیلێڤن ٩١١‬ د.سەردار عەزیز
2021-09-11 17:27      747 جار بینراوە


کۆمیونیزم و جیهادیزم لەگوند‬ د.سەردار عەزیز
2021-08-27 11:18      146 جار بینراوە

کەوتنی کابول ‬ د.سەردار عەزیز
2021-08-16 19:04      565 جار بینراوە



تڕەکەڵەکی کازمی‬ د.سەردار عەزیز
2021-07-24 15:40      411 جار بینراوە

تارماییەکانی مەکگۆرک‬ د.سەردار عەزیز
2021-07-17 19:27      757 جار بینراوە


ئەردۆگان و یاریی کورد‬ د.سەردار عەزیز
2021-07-10 17:15      404 جار بینراوە

پاش ئەوروپا‬ د.سەردار عەزیز
2021-07-10 10:08      229 جار بینراوە


بایدن و ئەردۆگان پاش دیدار‬ د.سەردار عەزیز
2021-06-18 13:53      134 جار بینراوە

بایدن و ئەردۆگان‬ د.سەردار عەزیز
2021-06-09 10:10      195 جار بینراوە



ئایا خاکی کوردستان فرۆشراوە؟‬ د.سەردار عەزیز
2021-06-02 18:57      178 جار بینراوە

جەمشیدو مەعریفەی بێ رێچکە‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-31 14:48      259 جار بینراوە

نەفرەتی بێدەوڵەتیی!‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-29 17:57      169 جار بینراوە

ئایا مەترسی لەئارادایە؟‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-22 17:55      174 جار بینراوە


دەستوورێک بۆ هەرێم؟!‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-10 14:31      197 جار بینراوە

سەما لە سەردەمی بازاڕدا‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-03 15:14      174 جار بینراوە

بایدن و جینۆسایدی ئەرمەنی؟‬ د.سەردار عەزیز
2021-05-01 16:30      151 جار بینراوە

قەیرانی گەشە لە کوردستان‬ د.سەردار عەزیز
2021-04-26 18:41      264 جار بینراوە


نوێترین هەواڵەکان

بیروڕا

سۆشیال میدیا

گەلەری

کەشو هەوا

زۆرترین سەردانکراو